Praktyka zarządzania jest ciągle jeszcze obarczona paradygmatem Kosmosu jako mechanizmu zegarowego, który sugestywnie wtłoczył w nasze myślenie Kartezjusz a do zarządzania organizacją wprowadził Taylor. Konsekwencją tego jest ciągle traktowanie ludzi w organizacji jako trybików zegarowych, które po naoliwieniu powinny pracować bezbłędnie. W większości organizacji, w większym lub mniejszym stopniu, króluje system nakazowy czyli „rób jak ci każę”. Szermuje się sformułowaniem „kapitał ludzki”, ale zwykle polega to na tym, że działy kadr przemianowują się na HR (Human Resources) i tak właśnie traktują pracowników, jako tylko zasoby z niewielkim rozróżnieniem od maszyn.

Pojawienie się pod koniec zeszłego wieku nowych metodyk zarządzania jak Lean Manufacturing (wzorowanym na Toyota Production System), World Class Manufacturing, Total Quality Management czy Theory of Constraints i kilku innych, bez prób obalenia tego paradygmatu oraz równolegle oszałamiającego rozwoju technik komputerowych, niewiele pomogło, a wręcz odwrotnie wprowadziło tylko zamieszanie w naszych głowach.

Próżnia pozostawiona przez naukę w metodykach zarządzania jest wypełniana przez komputerowe systemy informatyczne, które obiecują załatwić każdy problem organizacyjny. Mało wspomina się o tym, że ich bazą (filozofią działania) jest XIX – wieczny hierarchiczny typ organizacji, żeby nie powiedzieć pruskie czy ruskie wojsko.

Biorąc z kolei pod uwagę, że produkcja może być zmechanizowana, zautomatyzowana i zrobotyzowana to ciężar zarządzania przemieścił się z samej produkcji na jej przygotowanie, logistykę i usługi. Należy stwierdzić, że wielu ciągle tego nie zauważa i zajmując się produkcją widzą tylko wierzchołek góry lodowej marnotrawstwa i nieefektywności.

Edukacja jest obciążona tymi samymi błędami. Naładowani historyczną wiedzą o zarządzaniu absolwenci uczelni wpadają po ukończeniu studiów w chaos organizacyjny przedsiębiorstw, gdzie system nakazowy jest wymieszany z zarządzaniem funkcjonalnym, bądź nawet procesowym i gdzie, zwykle nałożony na chaos organizacyjny, system informatyczny paraliżuje zdolność organizacji do zmian i usprawnień, a pracownikom nie pozwala na wykorzystanie ich potencjału.

W ostatnich latach obserwujemy w Polsce eksplozję szkolnictwa wyższego, gdyż dyplom wyższej uczelni wydaje się być obecnie warunkiem koniecznym otrzymania dobrej pracy. W krótkim czasie powstały setki prywatnych uczelni, ale odbiło się to niedoborem wykładowców reprezentujących odpowiednio wysoki poziom.

Globalizacja i ogromny postęp techniczny powodują, że okres życia produktów skraca się radykalnie i wiedza z tym związana dezaktualizuje się również bardzo szybko.

W wyniku burzliwego rozwoju Internetu mamy zalew informacji, których często jest zbyt wiele by je zaabsorbować i do tego nie zawsze wiarygodnych.

Opieranie się o słowo pisane wyraźnie traci swoje znaczenie. Książki są wydawane z dużym opóźnieniem w stosunku do tempa zmian, a dodatkowo ludzie coraz mniej chętnie czytają, oczekując podawania im gotowych recept na życie.

Mamy do czynienia z rewolucją informatyczną i obecne pokolenie doskonale się w tym czuje, ale wyraźnie nadużywa narzędzi informatycznych i daje się uwieść ich pozornej inteligencji.

Pojawiają się pytania:

Czy możliwy jest przełom w sposobach organizowania się, które przecież dotyczy wszystkich aspektów naszego życia, tak byśmy uświadomili sobie, że nie musimy być niewolnikami pracy?

Czy pojawi się w końcu ktoś, kto będzie miał wystarczający autorytet, charyzmę i siłę, by obalić, ciągle obowiązujący w naszych organizacjach, paradygmat Kartezjusza?

Czy kapitalizm jako system ekonomiczny dobiega końca? System oparty na wirowaniu w zaklętym kręgu wirtualnych pieniędzy i nikomu niepotrzebnego wyścigu produkcyjnego musi paść, ale czy znamy następcę?

Na początku każdego stulecia ożywia się globalny intelekt i proponuje nam coś nowego, co na początku traktujemy jako utopię. Od utopii (nowej idei) często się jednak zaczyna. Co prawda poprzednie utopie z początku XX wieku (komunizm i faszyzm) dały nam mocno popalić, a Polakom podwójnie. Ludzki Świat ma coraz więcej problemów, gdyż zapomniał, że jest częścią Natury a nie jej władcą. Czy zauważalne coraz bardziej wołanie światłych umysłów o zmianę naszego zrozumienia siebie i wszechświata jest tylko utopią, czy może ideą dająca nadzieję na przetrwanie i rozwój?

Pozostaje jednak ciągle pytanie, – Jaka siła jest za to odpowiedzialna?

Może, choć powoli, zbliżamy się do odpowiedzi na to pytanie. Może się jednak okazać, że po prostu tak jest, tak ma być i już.

No bo wybraźmy sobie, że jedna z naszych inteligentnych komórek wątroby postanawia przeanalizować system, którego jest integralną częścią czyli organ wątroby. Może i może to zrobić, ale czy jest w stanie przeanalizować moje szalone abstrakcyjne myśli to mam duże wątpliwości. W końcu obowiązuje zasada “co na górze to i na dole” i jeśli wierzymy w istnienie nieskończoności to niezależnie z którego punktu spojrzymy, od atomu, komórki, nas samych, Ziemi, galaktyki to ta zasada jest ciągle ważna. Krótko mówiąc prawdopodobnie nigdy nie odkryjemy do końca tej, wyżej wspomnianej, siły. I bardzo dobrze, gdyż inaczej życie stałoby się tragicznie nudne.

Nasze biedne dzieci są przekonywane, że ręcznie uformowane, monstrualnie wielkie i ciężkie, głazy są przemieszczane kilometrami na drewnianych podkładach i podnoszone na duże wysokości. Jeśli nie wierzycie to spróbujcie, przy użyciu wszystkich dostępnych obecnie narzędzi, zrobić z granitu idealny prostopadłościan (kąty, wymiary), nawet nieduży i spasować go z innymi tak, żeby żyletka nie weszła. Jak nasze dzieci, później w swym dorosłym życiu, mają wierzyć i stosować reguły matematyki i fizyki?

Mamy dodatkowe pytanie, – Jak zmotywować wielkie populacje ludzkie by chciały budować takie monstra? Opowieści o setkach tysięcy niewolników, bez wykształcenia i poganianych batami, można od razu włożyć między bajki. Po co było to wszystko? By pochować faraonów? Przy stanie technologii ówczesnego Egiptu taka budowa wymagała kilkadziesiąt lat czasu. A więc, czy dziadek faraon budował piramidę dla wnuczka faraona?

Takiego kretyństwa w opisach piramid jest dużo więcej.

Dlaczego to jest takie ważne? Chcielibyśmy przecież w końcu wiedzieć kim jesteśmy i jaka jest nasza rola we wszechświecie.

Dzięki “świętemu” Internetowi jest nareszcie możliwa likwidacja monopolu na wiedzę poszczególnych grup i to nie tylko w tym temacie.

Ten film, choć trwa w 3 odcinkach dobrze ponad godzinę, nie wyczerpuje tematu, ale wystarczająco udowadnia, że to co dotąd wiemy o piramidach musi być dla naszego własnego dobra, i jak najszybciej, zweryfikowane.

Menedżerowie gonią w piętkę próbując być najlepszymi w swoich segmentach rynku i jednocześnie wytrzymać napór rosnącej świadomości i oczekiwań pracowników. Desperacko próbują stosować różne, pojawiające się, metodyki zarządzania, wybierając je jak z Koła Fortuny, a nie próbując wpierw dotrzeć do pierwotnej przyczyny problemów. Generalnie zarządzają metodą „rób jak ci mówię”, gdyż innej nie znają. Działania takie nie są w stanie przynieść długotrwałych efektów i dlatego praktycznie wszystkie usprawnienia kończą się wcześniej czy później porażkami.

Desperację menedżerów, już lata temu, doskonale zilustrował Szymon Kobyliński.

- Dostaliście dyspozycje bycia niezależnym, czy nie!

By dotrzeć do pierwotnej przyczyny, w łańcuchu przyczyn i ich skutków, nie wolno unikać trudnych pytań, nie wolno próbować być poprawnym politycznie, należy zadawać pytania aż do bólu, aż dotrze się do prawdziwej przyczyny. A tą pierwotną przyczyną wydaje się być powszechny brak wiedzy w zakresie czterech podstawowych pytań: Kim jesteśmy?, Skąd przyszliśmy?, Co i jak powinniśmy robić?, Dokąd zmierzamy?

Każdy stawia sobie te pytania świadomie bądź nie, tak ateiści i agnostycy, jak wierzący i dewoci. Wielu ludzi odpycha jednak od siebie te pytania i oczekują, że ktoś za nich na nie odpowie, albo chcą by ktoś jak Jehowa, Jezus, Mahomet, Krishna, Budda czy ktokolwiek inny zrobił to za nich. A tak nie może być. Nikt nie może za kogoś się urodzić, umrzeć czy zjeść posiłek. Za te rzeczy, jak i za te pytania, jesteśmy odpowiedzialni osobiście. A jeśli tak, to rodzą się następne pytania: Co jest prawdą?, Co jest prawdą absolutną? A co jest dla poszczególnego człowieka tak naprawdę ważne?

I dalej. Pytanie, czy świat rzeczywiście wygląda tak jak my go widzimy, czy jest po prostu czymś co radykalnie zostało zmienione przez filtry naszej perspektywy (sposobu widzenia)? Co to jest myśl? Z czego się składa? Czy ma własną, niezależną rzeczywistość?

Wróćmy jednak do piernika. Co więc ma piernik do wiatraka? Tak może zareagować wiele osób myślących o organizacji w klasycznych, mechanistycznych kategoriach. No bo co ma wspólnego powiedzmy Frederick Taylor czy nawet Peter Drucker z mechaniką kwantową bądź Charlesem Haanelem?

Jest to jednak bardzo trafne powiedzenie, bo jednak ma i to dużo. Używa się co prawda tego argumentu by ośmieszyć mówcę, który chrzani o miodzie i jego roli w przyrodzie, zamiast mówić na temat, ale przecież wiatrak mieli mąkę a trudno sobie wyobrazić piernik bez mąki. W gruncie rzeczy mąka jest wręcz fundamentalnym składnikiem piernika.

A czyż ludzie nie są fundamentem organizacji?

Należy zatem zająć się jakością wiatraka by móc otrzymywać doskonały piernik.

Zakłamywaniem problemu jest szermowanie hasłem o wadze kapitału ludzkiego. Dużo się o tym mówi nie wiedząc w gruncie rzeczy co z tym zrobić. I nie ma się co dziwić, że się nie wie, gdyż od wielu pokoleń, począwszy od Kartezjusza, który obawiając się reakcji kościoła wprowadził dualizm w myśleniu, mieliśmy patrzeć na wszechświat i jego składniki jak na mechanizm zegarowy pozostawiając duchowość czy świadomość (w szerokim rozumieniu tego słowa) kościołowi. Naukowcom próbującym z zapałem udowodnić prawidłowość takiego myślenia pomieszało szyki odkrycie zasad mechaniki kwantowej. Nagle okazało się, że atom nie daje się obserwować, posiada swoistą inteligencję a molekuła potrafi inteligentnie wybrać w czego skład wejdzie – będzie np. kością czy może mięśniem.

Podejdźmy w takim razie do problemu „od dołu”. Człowiek składa się z wielu miliardów molekuł, z których każda jest samodzielnym systemem, w 70-90% składamy się z wody, zawieramy w sobie prawie całą tablicę Mendelejewa. Molekuły tworzą podsystemy systemu naczelnego (człowieka) organizując się w system nerwowy, krwionośny, trawienny i tak dalej. Ale, żeby tego nie było dość, molekuły nie są odseparowane od wszechświata, gdyż “splątane” cząsteczki atomów “wiedzą” o sobie niezależnie od odległości między nimi. Stanowią cząstki globalnej świadomości. My również nie jesteśmy oddzielnymi bytami, choć nie umiemy dotąd zdefiniować do końca świadomości, ale istnieje już wystarczająco dużo dowodów, że właśnie tak jest – jesteśmy też cząstkami globalnej świadomości. I to jest dobra wiadomość, gdyż samotność jest gorsza od każdej choroby a samotność we wszechświecie to już klęska na całej linii.

Popatrzmy teraz na ilościowe relacje systemu ludzkiego i organizacyjnego. Człowiek składa się z około 10 do potęgi n-tej (gdzie n wynosi kilkadziesiąt) inteligentnych molekuł. W organizacji tysiąca pracowników liczba n wynosi tylko 3. Czy porównanie liczby 3 do kilkudziesięciu nie wystarcza by określić priorytet co jest ważniejsze. Dodatkowo organizacja systemu człowieka zawiera w sobie systemy samonaprawcze, regeneracyjne i jest świadoma i inteligentna sama w sobie. A co powiemy o klasycznej organizacji, która ma inteligencję armii pruskiej a taka organizacja króluje w znakomitej większości do dzisiaj.

Może ten wywód wyjaśnia lepiej dlaczego piszę tak dużo o wodzie, chaosie, fraktalach i fraktalnym porządku w pozornym chaosie wszechświata, rozwoju osobistym i konieczności reformowania organizacji od człowieka a nie odwrotnie.

Poniżej ciekawostka. Ralph Elliott wydał już w roku 1946 książkę “Nature’s Law — The Secret of the Universe”, gdzie posługując się Fibonaccim i “złotym podziałem”, czyli wiedzą znaną od tysiącleci, udowadniał, że nie tylko rynek, ale wszystkie dziedziny życia są zależne od obecnie znanej geometrii fraktalnej zaś Robert Prechter ukuł termin “socionomics” i powołał Socionomics Institute przewidując spadki i wzrosty giełd przez badanie nastrojów społecznych, które to z kolei zmieniają się zgodnie z zasadami geometrii fraktalnej.

Nie mogę inaczej tego wyrazić jak „oczywistą oczywistość”, że zmiany narzucane od góry skazują ludzi-pracowników na katusze a i tak nie przynoszą długotrwałych efektów. I mam nadzieję, że powszechna rewolucja rozumienia świadomości nastąpi w miarę szybko, gdyż inaczej ze skraju przepaści zrobimy krok do przodu.